روش رانندگي در كوير و صحرا براي زمين شناسان در پيمايش هاي صحرايي
در زير نكاتي كاربردي را براي زمين شناساني كه با خودرو شخصي به ژيمايش ها و بازديد هاي صحرايي و نيز براي تمام طبيعت گردان جمع آوري كرده ام . فهرستي از مطالب را در زير مي بينيد :
1)توصيه هايي در مورد راه های کویری
2)مواردی که باید قبل از حرکت رعایت کنید
3)رانندگی در شن و باتلاق
4)فشار باد لاستیکها
5)تکنیکهای رانندگی در شنهای روان
6)روش های خارج کرد خودرو از شن
7)روشهای جک زدن حرفه ای
^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^
توصيه هايي در مورد راه های کویری :
راه های کویری قابل پیشبینی نیستند . مثلا مسیری که توسط یک خودروی سواری طی شده ممکن است برای عبور در هفته بعد برای یک خودرو 4wd غیر ممکن باشد . برای مثال می توان به جاده خاکی مرنجاب به سفیدآب اشاره کرد که در بعضی از ماه ها می توان با پراید از آن عبور کرد و در زمانی که زمینها پف کنند و یا سطح آب زیرزمینی بالا باشد با بهترین خودروهای 4wd نیز به سختی می توان از آن عبور کرد .
معضل عمده راه های کویری نحوه زیر ساخت انهاست . در بعضی از راه ها (راه خاکی آران به مرنجاب)زمین , بوسیله بلدزر تراشیده شده , و در بعضی دیگر از راه ها مسیر به دلیل تردد خودروها کوبیده شده است . این عوامل باعث می شوند که این نوع جاده ها آسیب پذیر باشند . همچنین مقالاتی که در گوشه و کنار در مورد نوع راه می خوانید فقط برای زمان خود قابل استناد هستند و ممکن است مسیر در اثر مرور زمان و فرسایش آب و باد از بین رفته باشد و یا کاملا توسط شن پوشیده شده باشد .
راه های خاکی به سه دسته تقسیم بندی می شوند :
1-راه های سنگریزه ای
2-راه های خاکی با خاک مناسب
3-راه ههای خاکی باخاک ضعیف و یا شنیحرکت در جاده های سنگریزه ای به ندرت مشکل ساز می شوند .
مگر اینکه عمق سنگریزه زیاد باشد و سنگها با زیر خودرو برخورد کنند . این اتفاق آسیب چندانی به خودروی شما نمی رساند ولی باعث ناراحتی راننده و دیگر سرنشینان می شود و یا دچار پنچری شوید . به غیر از این دو حالت مشکل دیگری در این نوع راه ها پیشبینی نمی شود . اغلب خودروهای 4wd قابلیت عبور از جاده های خاکی با خاک مناسب را دارند و خودروهایی که پیشتر به آنها اشاره شد قابلیت عبور از جاده های خاکی با خاک ضعیف را دارند.
از توجه به وضعیت آب و هوایی منطقه غافل نشوید زیرا یک طوفان کویری می تواند یک فرورفتگی خشک را تبدیل به یک دریاچه عظیم کند و یا یک راه خاکی مناسب را تبدیل به باتلاقی بزرگ نماید .
رانندگی در کویر می تواند مخمصه بزرگی برای هر شخصی , بدون توجه به میزان مهارت و تجربه فرد در رانندگی باشد . قبل از عزیمت به کویر نکات زیر را رعایت کنید تا میزان خطر را به حداقل ممکن کاهش دهید.
قبل از حرکت دوستان و نزدیکان خود را از مقصد و زمان بازگشت خود آگاه سازید.
اتومبیل خود را سرویس کامل و تون آپ کنید . (تون آپ باید در هر 15000 کیلومتر تکرار شود) . اتوموبیل خود را یک یا دو هفته قبل از سفر سرویس کنید . این کار را به روز آخر نسپارید.
ترمینال ها و اتصالات باتری خودرو را مورد بازبینی قرار دهید تا از محل خوردگی ها و پوسیدگیهای احتمالی آگاه شوید. اتصالات و ترمینالهای را می توان به راحتی و با استفاده از یک برس آغشته به سودای خوراکی و آب تمیز کرد. آب باتری را چک کنید و آب مورد نیاز آن را در باتری بریزید . (اگر از باتری خشک استفاده نمی کنید.)
میزان توان و قدرت باتری را چک کنید . اگر باتری شما بیشتر از 2 سال کار کرده آن را تعویض کنید.
میزان باد چرخها را چک کنید و فشار باد آنها را بر اساس راهنمای خودرو تنظیم نمایید.
رادیاتور خودرو را برای ترک های احتمالی مورد بازبینی قرار دهید . میزان فشار درونی رادیاتور را چک کنید تا از ترکهای میلیمتری که با چشم قابل رویت نیست آگاه شوید.
پمپ آب خودرو را چک کنید
بوسیله یک هیدرومتر میزان توان خنک کنندگی ذخیره در رادیاتور را در هنگام جریان مضاعف چک کنید. ضد یخ موجود در رادیاتور باید کاملا تمیز و سطح آن باید تا نقطه مشخص شده در رادیاتور بالا باشد . فراموش نکنید که مایع ضد یخ فقط برای جلوگیری از یخ زدن نیست بلکه عامل بسیار مهمی در جلوگیری از جوش آوردن موتور می باشد. در صورتی که خودروی شما 30000 کیلومتر کار کرد دارد و تا کنون داخل رادیاتور را نشسته اید این کار را حتما انجام دهید.
کلیه سیمها و اتصالاتی که مرتبط با سیستم خنک کننده اتوموبیل است را به خوبی بازرسی کنید و هر کجا ایرادی مشاهده کردید در رفع آن اقدام کنید.
کلیه روغنها و مایعات موجود در خودرو را چک کنید . (روغن موتور , روغن ترمز , روغن کلاچ هیدرولیک , روغن انتقال قدرت , روغن فرمان هیدرولیک و...)
روغن موتور و فیلتر روغن را در هر 5000 کیلومتر تعویض کنید.
اطمینان حاصل کنید که کلیه چراغهای خودرو سالم هستند و لامپهای خراب را تعویض کنید .
لاستیکها را چک کنید و اطمینان حاصل کنید که از میزان کافی عاج برخوردارند . جک و لاستیک زاپاس را چک کنید . اگر برایتان مقدور است از دو لاستیم زاپاس استفاده کنید و یا به وسایل پنچرگیری تیوب لس مجهز باشید.
روغن موتور , روغن ترمز , ضد یخ , روغن فرمان هیدرولیک اضافه و آب کافی همراه داشته باشید.
به یاد داشته باشید که دمای زیاد زمین و سرعت بالا می توانند فشار زیادی به لاستیک های قدیمی و همچنین بسیار نو وارد آورند.
^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^
مواردی که باید قبل از حرکت رعایت کنید:
چک لیست تهیه کنید
مدتی قبل از سفر چک لیستی از تمامی کارهایی که باید قبل از سفر به انجام برسانید و تمامی وسایل و تجهیزاتی که می بایست به همراه ببرید تهیه کنید. تاریخی برای انجام هریک ذکر کنید تا در ساعات پایانی دچار مشکل نگردید. تمامی مطالبی که در ادامه می آید، بسته به نوع سفر و نیازهای شما می تواند در قالب چک لیستی که تهیه می کنید گنجانده شود. اگر با چند خودرو سفر می کنید می توانید با سرنشینان دیگر خودرو ها چک لیست خودرا مقایسه نموده و نسبت به کفایت آمادگی خود و دیگران برای سفر اطمینان حاصل کنید.
بی گدار به آب نزنید
در مورد مسیری که انتخاب کرده اید شرایط فصلی و امکانپذیر بودن سفر، با راهنمای خبره مشورت کنید و به توصیه های او عمل کنید. بدون وی جاده را ترک نکنید. بهره گیری از GPS امکان فوق العاده ایست. ولی لزوم بهره گیری از راهنما و نقشه های دقیق با بزرگنمایی مناسب را منتفی نمی کند.
تجهیزات سنگین را فیکس کنید
تجهیزات سنگین مثل جعبه آچار، جک و دیگر وسایل را در صورتی که درون خودرو و یا روی باربند قرار دارند، محکم کنید. برای چنین کاری می توانید از جعبه های فلزی و مستعمل مهمات استفاده کنید. کافیست در فضای زیر صندلی و یا محل قرار دادن بار، جعبه های مهمات را توسط پیچ و مهره به بدنه فیکس کنید.
حال می توانید از جعبه های فوق برای حمل تجهیزات سنگین و یا برنده در درون خودرو بهره ببرید. در صورتی که از چنین روشی بهره نمی برید، به هر نحو ممکن از بازی و لق زدن وسایل سنگین درون خودرو جلوگیری کنید. در صورت استفاده از باربند، سعی کنید تجهیزات را کاملا توسط طناب و یا کشهایی که برای بستن بار بر روی موتور سیکلت استفاده می شود فیکس کنید. به این ترتیب از میزان صدمه دیدن سرنشینان و تجهیزات در تکانهای شدید کاسته می شود.
سلامت خودرو را کنترل کنید
با وجودی که کنترل کامل خودرو غیر عملی است ولی هرگز بدون اطمینان از سلامت بخشهای زیر جاده را ترک نکنید. مراقب باشید شاسی اتومبیل به گل نرود که در آنصورت بیرون آوردن آن بسیار دشوار است
موتور
سیستم فرمان
سیستم ترمز و کلاچ
شاسی
فنرها، کمک فنرها و نقاط اتصال به شاسی و محورها
دسته موتورها
گاردان جلو و عقب
دیفرانسیلها، کمک و گیربکس
تسمه های پروانه،هیدرولیک و کولر
دینام و استارتر و سیستم جرقه زنی
چراغها، باتری
بخاری
بوق (سالم و با صدایی رسا)
تایرسالم و مناسب با مسیر
تجهیزاتی که برای سفرهای خارج از جاده به همراه می برید
هنگامی که فرسنگها از راههای اصلی، پمپ بنزین و مکانیک دور هستید و از زمینهایی دشوار عبور می کنید، می بایست تنها روی خود و امکانات خود حساب کنید. در چنین شرایطی ضرب المثل "هر چه خوار آید، روزی به کار آید" صادق است.
شاید سفرهای زیادی را بدون نیاز به تجهیزات زیر پشت سر گذاشته باشید، ولی حادثه رخ می دهد. برخی از وسایل زیر بسته به نوع خودرواختصاصی هستند، ولی برخی دیگر می توانند مورد استفاده دیگر وسایل نقلیه نیز واقع شوند. بنابراین حمل تمامی آنها توسط تمام خودروها الزامی نداشته و تنها کافیست که تیم از وسایل زیر بهره ببرد.
- فهرست لوازمی که برای سفر مورد نیاز است.
روانکاری
روغن ترمز و کلاچ روغن موتور، روغن گیربکس، روغن کمک و واسکازین دیفرانسیلها و تمامی گریس خورهای گاردان و فرمان را کنترل و درصورت لزوم روانکاری کنید. در زمستان از دارا بودن ضدیخ اطمینان حاصل کنید.
نکته، رینگهای آلومینیومی برای سفرهای خارج از جاده، مناسب نیستند و احتمال شکستن آنها وجود دارد، رینگهای فابریک خودرو در چنین سفرهایی بهترین انتخاب است. همچنین لاستیکهایی که دارای گلهای جهت دار هستند و برای سرعت های بالا طراحی شده اند، برای خارج از جاده مناسب نبوده و علاوه بر اینکه به سرعت صدمه می بینند از کارایی مطلوبی برخوردار نیستند.
مواردی که باید به هنگام رانندگی رعایت کنید
• چهار چرخ
سفر خارج از جاده با خودرو سواری و یا تک دیفرانسیل اشتباه است. از سوی دیگر دو دیفرانسیل هم معجزه نمی کند. همواره به قابلیتهای خود و خودرو خود آگاه باشید و از ماجراجویی و ریسک محاسبه نشده، بپرهیزید.
• گروهی سفر کنید
وسوسه سفر با یک خودرو را از سر بیرون کنید. اگر موفق نشدید، بیش از همیشه احتیاط کنید. همواره کارهای تیمی موفقیت بیشتری در بردارد.
• چیدمان خودردوها
در صورتی که گروهی سفر می کنید، تمامی افراد گروه بخصوص رانندگان باید از روحیه همراهی و همکاری تیمی برخوردار باشند. تکروی و سرکشی همواره حادثه ساز است. اولین و آخرین خودرو می بایست همواره مشخص بوده و دیگران نباید بدون همانگی از اولین یا آخرین خودرو عبور کند.
خودرویی که در پیشاپیش حرکت می کند می بایست با همراهی راهنما یا فردی محلی که با ناحیه آشنایی دارد، حرکت کند. خودروهای دیگر به دنبال خودرو اول و حتی المکان دقیقا از روی مسیر خودرو جلویی ، به حرکت ادامه می دهند. حرکت خودروها در کنار یکدیگر می تواند حادثه ساز باشد. آخرین خودرو از وضعیت خودروهای جلو گزارش می دهد. در صورت توقف هر یک از خودرو ها، کاروان متوقف می گردد. هر راننده باید از تعداد سرنشینان خود آگاهی داشته باشد، و همواره قبل از حرکت، از حضور همه سرنشینان اطمینان حاصل کند.
• امن ترین و آسان ترین مسیر را انتخاب کنید
با انتخاب مسیر های امن و آسان خود را با کم ترین هزینه به مقصد برسانید. چه بسا مسیرهای مشکل شما را از رسیدن به هدف بازداشته و یا با مشکلات جدی مواجه کنند. این موضوع که برای رانندگی خارج از جاده اقدام کرده اید دلیلی برای خودکشی نیست. برای سلامت خود و همراهان خود، و وسیله نقلیه احترام قائل باشید و از ماجراجویی بپرهیزید، قبل از انتخاب مسیر به عملی بودن، و قابل بازگشت بودن آن فکر کنید. حتی الامکان از جاده ها برای طی مسیر استفاده کنید. همواره کوره راه بهتر از بی راهه است.
در صورتی که ناچار به خروج از راه هستید، نسبت به کیفیت زمین از نظر رطوبت، سنگلاخ یا ماسه ای یودن و شیب و عوارض آن تحقیق کنید. گاه لایه ای نازک و خشک بر روی خاک تشکیل می گردد که برای پیاده کاملا استوار و قابل اعتماد بنظر می رسد، ولی هنگام عبور خودرو لایه خشک شکسته و خودرو در گل و یا ماسه گرفتار می شود.
در کشور ما بسیاری مسیرهای خارج از جاده پوشیده از گدازه ها آتشفشانی است. در این نواحی سنگهایی تیره رنگ با لبه های تیز مشاهده می گردد. عبور از چنین مسیر هایی احتمال پنچری را افزایش می دهد.
• آرام و بدون شتابزدگی رانندگی کنید
شرایط حاکم بر زمینهای غیر هموار خارج از جاده، با جاده های خاکی، بزرگراهها و پیستهای اتوموبیل رانی متفاوت است.رانندگی با سرعت بالا در بهترین شرایط موجب محروم شدن شما و سرنشینان از مشاهده طبیعت می گردد. رانندگی سریع ممکن است به آسیب دیدن سرنشینان در اثر تکانهای خودرو و یا شکستگی قطعات خودرو منجر گردد. همچنین سرعت در راههای خاکی و یا خارج از جاده، احتمال واژگونی خودرو را افزایش می دهد.
-رعایت فاصله با خودر جلویی
همواره فاصله خود با خودرو جلویی را کنترل کنید. ترمز ناگهانی در جاده های خاکی موجب لغزش خودرو می گردد. همچنین ترمز ناگهانی در نواحی ماسه ای و گلی منجر به فرو رفتن چرخهای جلو در خاک نرم، ماسه و یا گل می گردد. در چنین شرایطی راه اندازی مجدد خودرو با مشکلاتی همراه می گردد. در این شرایط حرکت آهسته در مسیر قبلی رو به عقب کار ساز است.
• عبور آرام از برآمدگی ها و چاله ها
با عبور آرام از چاله ها و برآمدگی های زمین می توانید از فشار غیر متعارفی که به سیستم تعلیق و جلوبندی و شاسی وارد می شود بکاهید. خودروهای شاسی بلند و دودیفرانسیل عموما از شاسی مستحکمتر و قطعات قوی تری بهره می برند، استحکام بیشتر منجر به افزایش وزن قطعات خودرو می گردد. وزن زیاد قطعات، اینرسی آنهارا افزایش می دهد. هنگامی که با سرعت زیاد عرض جویبارها و چاله ها را می پیمائید، در حال ضربه زدن به سیستم تعلیق و فرمان، و شاسی خودرو می باشید.
از چاله های آبگرفته عبور نکنید و برای عبور از نهرها نیز، محلهایی که بستر سنگی است، انتخاب کنبد. در نواحی مرطوب از خط القعر دوری کنید.
• کمربند ایمنی را ببندید
کمربند ایمنی با محکم نگه داشتن سرنشینان بر روی صندلی، از برخورد آنها با سقف یا ستونهای اتاق، هنگام عبور ازعوارض زمین جلوگیری می کند. چسبیدن به صندلی تسلط شما بر وسیله نقلیه را افزایش می دهد. پوسته خشک روی زمین فریب دهنده است، چرا که خاک زیر آن سست و متزلزل است.
• مراقب بوته ها و درختان باشید
به اتوموبیل خود بیاموزید که برای زندگی احترام قائل باشد و به هیچ وجه از روی بوته ها عبور نکند، بوته ها مامن پرندگان، و برخی جانوران بیابانی است. نابود کردن موجوداتی که برای ادامه حیات در کویر، مبارزه می کنند، در زیر چرخهای خودرو ویا بدست من و شما، بسیار غم انگیز و توجیه ناپذیر است. به طبیعتی که پذیرای شماست، احترام بگذارید.
• بالا و پائین رفتن از تپه ها
مرکز ثقل خودردو های شاسی بلند، از خودرو های سواری بالاتر است. همچنین بر خلاف تصور عامه با افزایش وزن خودرو، گرانیگاه خودرو شاسی بلند، بیشتر از زمین فاصله می گیرد. این امر موجب می گردد، واژگونی خودرو های شاسی بلند، بسیار ساده تر از سواری رخ دهد.
برای بالا رفتن از شیبهای تند، هرگز شیب را بصورت مایل بالا نروید. بلکه کاملا مستقیم از شیب بالا روید. در صورتی که خودرو شما قادر به بالا رفتن از شیب نبود، از پیمودن مسیر خودداری کنید. حرکت بصورت مایل منجر به واژگون شدن وسیله نقلیه می گردد.
همچنین هرگز بر روی شیب های تند اقدام به دور زدن ننمائید. بلکه شیب را با دنده عقب به پائین بازگردید. در این شرایط خودرو را خلاص نکنید. هرگز از تپه یا شیبی که از آن سوی آن خبر ندارید، سرازیر نشوید. هنگام پائین آمدن از شیب، خودرو را در دنده سنگین قرار داده و طی مسیری مستقیم از شیب پائین بیایید. برای اطلاعات بیشتر در اینترنت به جستجو بپردازید.
به خاطر سپردن مسیر و نشانه گذاری راه تکیه بر ادوات الکترونیکی مسیر یابی کافی نیست. می بایست نشانه هایی را جهت بازگشت به خاطر بسپارید. از سوی دیگر با توجه به طبیعت متغیر کویر، تکیه بر ردپا و اثر چرخها برای طی مسیر بازگشت، چندان قابل اطمینان نیست. بنابراین از نشانه ها و عوارض زمین مانند کوهها، تپه ها و یا درختان جهت نشان کردن مسیر بازگشت استفاده کنید. همچنین محل خروج خود از جاده و مسیر خود را قبلا به محیط بانان و یا افراد محلی اعلام کنید تا در صورتی که بازنگشتید، محدوده معینی را به جستجو بپردازند و طی زمان کوتاهتری شما را بیابند.
• چیزی به جای نگذارید
به هیج عنوان زباله های خود را در صحرا رها و یا دفن نکنید. از ریختن روغن موتور بر روی زمین جدا خودداری کنید. هرچه باخود برده اید بازگردانید. گویی آنجا نبوده اید.
مهمترین راهنمایی : کوچکترین زوزه یا صدایی که از اتومبیل شنیده می شود را جدی بگیرید . صداهای کوچک و بی اهمیت خودرو می توانند مشکلات بسیار بزرگی هم برای سلامت شما و هم خودرو ایجاد کنند
در این مقاله قصد دارم به وسایل نقلیه مناسب برای کویرنوردی , خطراتی که در کمین شما هستند , انتخاب مسیر مناسب , لیست حداقل تجهیزات برای امنیت شما و نکاتی که قبل از حرکت باید رعایت شوند , بپردازم .
خودرو
بعضی از خودرو های 4wd برای کویرنوردی بسیار مناسب و بعضی دیگر نامناسب هستند . خودروهایی با ارتفاع شاسی متوسط , حجم و قدرت موتور بالا همراه با وزن کم برای کویرنوردی بسیار مناسب هستند . از این روی خودروهای پاترول برای کویرنوردی مناسب نیستند . بهترین خودروها برای کویرنوردی جیپ های میول , لندرورو تویوتاهای مدل لند کروز هستند . خودروهایی مانند پیک آپ , رونیز , پرادو , رنجرور , سوزوکی , کورنادو در درجه بعدی از خودروهای ذکر شده قرار دارند.
نکته مهمی که در انتخاب وسیله کویرنوردی باید به آن توجه شود قیمت خودرو است . قیمت خودرو باید به گونه ای باشد که در تصمیم راننده در ترک آن تاثیر زیادی نداشته باشد . مثلا در شرایطی که خودروی شما در باتلاق گرفتار شده , ترک کردن یک جیپ میول 1 میلیون تومانی برای یک شخص بسیار راحتتر از ترک یک پرادو 60 میلیونی است .
^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^
رانندگی در شن و باتلاق
مناطق کویری به علت عدم وجود پوشش گیاهی , دایما در معرض فرسایش شدید آب و باد قرار دارند . این عوامل باعث پوک شدن جنس خاک و نرمی و نفوذپذیری آن می گردند . بارش های ناگهانی و شدیدی که عموما در ماههای سرد سال در کویر انجام میشود عاملی برای ایجاد باتلاقها می باشد .
این پدیده و تبخیر شدید سطحی آب باعث می شود که رطوبت سطح زمین به سرعت تبخیر گردد و لایه نازکی (معمولا بین 1 تا 3 سانتی متر ) از قشر سخت نمکی بر روی زمین شکل گیرد . این سطح سخت اجازه تبخیر لایه های زیرین را نمی دهد در نتیجه لایه های زیرین مرطوب باقی می مانند . این زمینهای باتلاقی به وفور در کویرهای ایران یافت میشود . سون هدین کویرنورد سویدی در کتاب کویرهای ایران , این زمینها را زمینهای موذی نامیده است . از این رو رانندگی در این نوع مناطق باید با احتیاط کامل و آشنایی با تکنیکهای رانندگی در باتلاق همراه باشد . رانندگی در زمینهای شنی نیز به علت سستی مقاومت زمین دارای تکنیکهای خاصی است که به آن اشاره می کنم .
نکته مهم در رانندگی در مناطق شنی حفظ سرعت در حال حرکت است . از آنجا که زمین قدرت تحمل انرژی که از چرخها برای افزایش سرعت بر آن وارد می شود را ندارد , هرگونه افزایش سرعت به سختی و در پاره ای از موارد غیر ممکن می باشد .در زیر به بعضی از تکنیکهای رانندگی در شن اشاره می کنم :
فشار باد لاستیکها
اولین اقدام قبل از رانندگی در مناطق شنی یا باتلاقی کم کردن باد لاستیکها می باشد .این امر باعث میشود که سطح تماس لاستیک خودرو با زمین سست افزایش یابد و فشار کمتری بر مساحت واحد زمین وارد شود در نتیجه فرورفتگی لاستیک در مناطق شنی و باتلاقی به طور چشمگیری کاهش می یابد . علاوه بر این فشار کمتری بر خودرو وارد می شود .
این روش شروع مناسبی برای یک رانندگی لذت بخش در مناطق کویری است . میزان کم کردن باد بستگی دارد به نوع خودرو , نوع لاستیک و زمین شنی که قصد رانندگی در آن را دارید . برای کم کردن باد , خودروی خود را در یک زمین صاف قرار دهید , یک آجر به فاصله 1 سانتی متری دیواره جانبی لاستیک عقب قرار دهید سپس شروع به کم کردن باد کنید تا آنکه دیواره جانبی لاستیک با آجر تماس پیدا کند بعد از آن فشار باد را اندازه بگیرید و برای دیگر چرخها هم انجام دهید . این میزان فشار باد برای آغاز حرکت بر روی زمینهای شنی مناسب است . در صورتی که حرکت خودرو با مشکل روبرو بود باد بیشتری کم کنید . در صورتی که فراموش کردید از روش فوق برای کم کردن باد استفاده کنید و در منطقه شنی هستید میزان فشار باد را بر روی 100kpa و یا 15 psi قرار دهید . معمولا این فشار باد مناسب است . فراموش نکنید اگر قصد کم کردن باد لاستیک را دارید حتما پمپ باد همراه داشته باشید تا بعد از خروج از منطقه شنی باد لاستیک را به حالت اولیه برگردانید تا به لاستیکهای شما آسیبی وارد نشود . حرکت با باد کم بر روی زمینهای سخت مانند آسفالت باعث کاهش عمر لاستیک و ترک خوردن دیواره های جانبی آن می شود.
در زمان گیر کردن در شنها فشار باد لاستیک می تواند تا 40 kpa و یا 6 psi کاهش یابد . این فشار , حد اقل فشار لازم برای یک لاستیک در زمینهای نرم است و کاهش بیشتر این فشار تاثیری بر راحت تر راندن در شنها ندارد چه بسا که کار رانندگی را مشکلتر نیز بگرداند.
^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^
تکنیکهای رانندگی در شنهای روان
هنگامی که در مناطق شنی رانندگی می کنید همواره بر روی خط لاستیک خودروی جلویی حرکت کنید ( این روش در زمینهای باتلاقی توصیه نمی شود چون حرکت خودروی جلویی موجب کاهش مقاومت لایه سخت روی باتلاق می شود و چه بسا در مسیری که خودروی جلویی براحتی در حرکت است خودروی دوم در گل فرو برود) لاسنیک خودروی جلویی باعث کوبیده شدن زمین می شود و حرکت در این خط برای خودر های بعدی به مراتب آسان تر است . در کویر هرگز از روی گیاهان عبور نکنید , این کار باعث تخریب گیاهان و از بین رفتن پوشش گیاهی زمین می شود و خسارات جبران ناپذیری به محیط زیست وارد می کند .
در مناطق شنی یا باتلاقی هرگز به صورت ناگهانی سرعت خودرو را کم و یا زیاد نکنید . ترمز کردن در مناطق شنی باعث ایجاد تلی از شن در جلوی لاستیک می شود و چه بسا باعث گیر کردن شما در شن شود . همچنین در مناطق باتلاقی باعث شکسته شدن لایه سخت زمین شده و باعث فرو رفتن چرخها در گل می شود . کاهش یا افزایش سرعت باید به آرامی و با صبر و حوصله انجام شود .
در صورتی که در مناطق شنی توقف کرده اید , حرکت مجدد باید بسیار آرام و با تغییر دنده ها همراه باشد . . در زمینهای باتلاقی هرگز توقف نکنید .
در هنگامی که می خواهید در زمینهای شنی توقف کنید ترمز نکنید , کلاچ را فشار دهید تا دنده ها آزاد گردند و خودرو خود به خود متوقف گردد . این عمل از جمع شدن تل شن در جلوی چرخها جلوگیری می کند و حرکت مجدد با مشکل روبرو نمی شود . در صورت امکان در زمینهایی که شیبی به سمت پایین دارند توقف کنید تا حرکت مجدد به راحتی انجام گیرد .
اگر قصد پیچیدن یا دور زدن دارید دایره دور زدن را تا آنجایی که امکان دارد بزرگ کنید . پیچیدن با دایره دور کوچک همان اثر ترمز کردن را برای چرخهای جلو دارد .
در صورت حرکت در زمینهای شیب دار , از حرکت خودرو به شیوه های مارپیچ و تراورس جدا پرهیز کنید . در این زمینها به صورت مستقیم بالا و پایین بروید . حرکت به شیوه تراورس باعث می شود که چرخهای سمت شیب وزن بیشتری تحمل کنند و در نتیجه باعث فرورفتگی بیشتر , افزایش درصد شیب و چپ شدن خودرو و یا گیر کردن در شن شوند . اگر در زمین شیبداری به سمت پایین در حرکتید و احساس کردید که عقب خودرو در حال متمایل شدن به راست یا چپ است سعی کنید به آرامی سرعت خود را افزایش دهید تا خودرو به حالت عادی باز گردد , در این حالت هرگز ترمز نکنید چون باعث فشار بیشتر به چرخهای جلو می شود و حرکت انحرافی عقب خودرو را تقویت می کند .
در صورتی که در حالت بالا رفتن از تپه گیر کردید , خودرو را به کمک دنده عقب از مسیری که بالا آمدهاید به پایین برگردانید , در این حالت هرگز دور نزنید و با دنده خلاص هم پایین نیایید .
در هنگام بازگشت از سفر کویری خودروی خود را کاملا بشویید تا کلیه نمکها و شنهای انباشته شده در خودرو خارج شوند . این نمکها و شنها باعث پوسیده شدن سریع قطعات خودرو میشوند . به مکانهای نزدیک لاستیکه که در معرض پاشیده شدن شن هستند توجه بیشتری مبذول دارید .
همیشه به یاد داشته باشید که هر رفتی برگشتی نیز دارد . اکر قصد پایین رفتن از شیبی دارید که مطمین نیستید بتوانید از آن بالا بیایید پایین نروید .
خودروی خود را قبل از آن که به 4wd احتیاج باشد در حالت 4wd قرار دهید .
اگر قصد بالا رفتن از تپه ای را دارید با شتاب و بدون آنکه از شیب پشت تپه آگاهی داشته باشید از تپه بالا نروید . اغلب حوادث کویر بر اثر همین بی احتیاطی ساده است .
^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^
روش های خارج کرد خودرو از شن
اگر در زمینهای صاف در شن گیر کردید از گاز دادن به جلو بپرهیزید . این کار باعث بیشتر فرورفتن شما در شن می شود . خودرو را در دنده عقب قرار دهید و سعی کنید به آرامی از مسیری که توسط لاستیکهای شما ایجاد شده به عقب بروید چون این مسیر نسبت به زمینهای اطراف از استحکام بیشتری برخوردار است . وقتی که به میزان کافی به عقب رفتید سعی کنید مجددا به جلو حرکت کنید , مراقب باشید که مجددا در شن فرو نروید . با این روش می توانید مسافت بیشتری به جلو بروید و هر بار که گیر کردید این عمل را تکرار کنید .
در صورتی که شما قادر به برگشت هم نیستید از خودرو خارج شوید و شنهای اطراف لاستیک خودرو را به کنار بزنید و اطمینان حاص کنید که قسمتهای زیرین خودرو با شنها در تماس نیست . اگر موفق نشدید باد چرخها را باز هم کم کنید . در این حالت اگر خودرو شما باز هم از شن خارج نشد می توانید از روشهای زیر استفاده کنید
1- اگر تعداد افراد همرا زیاد هستند چند نفر در جلو یا عقب خودرو بخوابند و پا ها را به زیر خودرو فشار دهند . عضله پا قویترین عضله در بدن انسان است با این روش می توانید کمتر خسته شوید و بیشترین انرژی را به خودرو وارد کنید
2-در زیر خودرو جک بزنید . طبیعی است باید جسم مسطحی در زیر جک قرار دهید تا جک در شن فرو نرود . در این مواقع جکهایی که با باد اگزوز کار می کنند بسیار مفید هستند . حتما در زیر جک بادی صفحه ای چوبی یا فلزی قرار دهید تا در شن فرو نرود .
3-اگر خودرو های دیگری همراهتان هستند از روش بکسل کردن استفاده کنید
4-اگر تنها هستید باید از وینچ استفاده کنید البته اگر داشته باشید
5-اگر آب به اندازه کافی همراه دارید می توانید با مرطوب کردن شنهای جلوی چرخها به راحتی خودرو را از شن خارج کنید .
هرگز تنها به کویر سفر نکنید . اگر تعداد خودروها کمتر از 3 بود از سفر کردن خودداری کنید .در اینجا بر سفر با وسیله نقلیه موتوری دو دیفرانیسل تکیه می کنیم.
^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^
روشهای جک زدن حرفه ای
توجه : هرگز به زیر خودرویی که فقط با جک بالا برده شده نروید!
جک اهرمی :
بهترین نوع جک برای خودرو های 4wd جک اهرمی است . این نوع جک قادر به بالا بردن هر نوع خودرو می باشد و با استفاده از یک زنجیر می توان از آن به عنوان وینچ نیز استفاده کرد.
جک های استاندارد موجود در خودروهای 4wd تنها قادرند خودرو را به اندازه ای که برای تعویض تایر لازم است بالا ببرند . این جکها برای استفاده بر روی آسفالت و زمینهای سخت طراحی شده اند . این جکها باید در قسمت مشخصی در زیر خودرو قرار گیرند . اگر در هنگامی که خودرو شما در شن یا هر مکان دیگری گیر کرده باشد و خواسته باشید از این جکها استفاده کنید متوجه شده اید که این جکها کارایی لازم را ندارند.
جک های اهرمی این قابلیت را دارند که در قسمتهای مختلفی از خودرو قرار بگیرند و توانایی بالا بردن وزن های بمراتب سنگین تر از تحمل جک های استاندارد خودرو را دارند . این جکها قابلیت بالا بردن تا 1 متر را دارا می باشند.
بعضی از خودرو های 4wd به دلیل دارا بودن قوسهایی بر روی بدنه ، جای مناسبی برای نسب جک اهرمی ندارند. این جکها دارای قطعاتی هستند که این امکان را به مصرف کننده می دهد که بر اساس نوع خودرو ، جک را با آن تنظیم کنند.
توصیه می شود در صورت استفاده از این نوع جک صفحه ای فلزی یا چوبی به ابعاد 300x300 میلیمتر در زیر جک قرار گیرد تا جک در زمین شنی یا باتلاقی فرو نرود. قطر صفحه فلزی 3.5 میلیمتری و صفح چوبی 15 سانتی متری برای این کار کفایت می کند. البته با توجه به نوع خودرو این ضخامت این صفحه متغیر خواهد بود . قبل از انجام سفر 2 آجر را با فاصله از یکدیگر قرار دهید . صفحه را بر روی آن بگذارید و پایه جک را بر روی آن قرار دهید . سپس اقدام به جک زدن در زیر خودرو کنید . اگر صفحه شکم نداد ، صفحه مناسبی را انتخاب کرده اید.
با استفاده از یک زنجیر مناسب کارایی این جک دو چندان می شود . به این صورت عمل کنید :
قسمت فوقانی جک باید بوسیله یک زنجیر به تکیه گاه محکمی متصل شود . قسمت دیگر زنجیر به خودرو متصل می شود. در قسمت پایین جک ، قسمتی از طول زنجیر بوسیله یک قلاب به جک متصل می شود و به قسمت متحرک جک قسمت دیگری از زنجیر با یک چنگک متصل می گردد . این کار باعث می شود که شما قادر باشید خودرو را یک متر به جلو بکشید . مجددا جک را آزاد کنید و زنجیر آزاد شده را به جلو بکشید و به قسمت پایین جک قفل کنید . چنگک بالایی اجازه نخواهد داد که خودرو به عقب برگردد . این روش آنقدر تکرار می شود تا خودرو آزاد گردد.
جک بادی اگزوز
این نوع جک وسیله ای است که استفاده از آن بسیار آسان است . این جک به شکل یک بادکنک خالی بزرگ است که در زیر خودرو پهن می شود و سپس بوسیله قدرت گازهای خروجی اگزوز باد می شود . این وسیله بخصوص در زمینهای شنی و رمل بسیار کارایی دارد . این وسیله نیاز مبرمی به آن دارد که سیستم اگزوز خودرو کاملا سالم باشد و سوراخ و یا نشطی نداشته باشد . کوچکترین سوراخ در سیستم اگزوز باعث خواهد شد که جک به درستی باد نشود و کارایی لازم را نداشته باشد .
همچنین از پوسیده نبودن قطعات سیستم اگزوز اطمینان حاصل کنید . چون ممکن است باعث شکسته شدن آنها شود.
برای استفاده جک را در زیر خودرو به صورت مساوی از دو انتهای خودرو پهن کنید . مطمئن شوید که در قسمت زیر خودرو قطعه تیزی که باعث پنچری جک گردد وجود نداشته باشد . برای احتیاط بیشتر می توانید زیر پایی خودرو را بر روی جک پهن نمایید . موتور را خاموش کنید و سپس شیلنگ اتصال را به اگزوز وصل نمایید . پس از بالا رفتن خودرو گودال زیر چرخها را پر نمایید و تل شن انباشته شده در زیر شاسی خودرو را خارج نمایید.
نکات مهم در هنگام جک زدن :
معمولا سعی کنید جک را در قسمت وسط خودرو قرار دهید و جک را به اندازه ای بالا ببرید که فاصله لاستیک تا زمین 30 سانتی متر گردد.
در هنگامی که از جک اهرمی به عنوان وینچ استفاده می کنید کلیه همراهان را از اطراف جک و خودرو دور کنید .موقعیت خود را به گونه ای تنظیم کنید که شما بین خودرو و جک قرار بگیرید تا احتمال صدمات به شخص شما کاهش یابد.
اطمینان حاصل کنید که در هنگام کشش جک با هیچ قسمتی از خودرو تماس پیدا نکند.
از استحکام کششی زنجیر اطمینان حاصل کنید . این کار را با حوصله و به آرامی انجام دهید و به خاطر داشته باشید این روش می تواند خطرات بسیار زیادی به همراه داشته باشد.